UTM چیست؟ راهنمای ساخت لینک کمپین بدون خطا
تیم کرالاسپیس۷ دقیقه مطالعه
خلاصه
UTM تکهای است که به انتهای لینک اضافه میکنید تا ابزار آمار بداند هر کلیک از کدام منبع، با چه نوع کمپین و از کدام جایگاه آمده است. پنج پارامتر دارد که سهتای اول ضروریاند. اگر املا و حروف یکدست نباشد، گزارش به چند منبع جدا تکه میشود.
فهرست مطالب
پیامک تبلیغاتی فرستادهاید، یک پست هم در کانال تلگرام گذاشتهاید، و فردایش گزارش آمار فقط یک عدد بزرگ در ردیف «مستقیم» نشان میدهد. نمیدانید کدام یک فروش آورد و کدام فقط هزینه بود. راهحل این گیجشدن چند کاراکتر ساده است که به انتهای لینک اضافه میشود: UTM.
در این مقاله میبینید UTM چیست، هر پنج پارامترش چه میکند، نامگذاری چطور باید باشد تا گزارش تمیز بماند، و برای اینستاگرام، تلگرام، پیامک و ترب چه مقدارهایی بگذارید. اگر تصویر بزرگتر منبع ترافیک را میخواهید، اول راهنمای منبع بازدید سایت را ببینید.
UTM چیست و چه مشکلی را حل میکند؟
UTM مجموعهای از پارامترهای انتهای نشانی است که منبع و نوع کمپین را مستقیماً به ابزار آمار میگوید. نام آن از «Urchin Tracking Module» میآید، ابزاری که بعدها در گوگل آنالیتیکس ادغام شد، و امروز بیشتر ابزارهای آمار آن را میشناسند.
وقتی کسی روی لینکی با UTM کلیک میکند، پارامترها همراه نشانی به سایت شما میرسند و ابزار آمار آنها را میخواند. شما نیازی به Referer ندارید؛ منبع را خودتان تعیین کردهاید. این بزرگترین مزیت UTM در ایران است، جایی که بسیاری از ورودیها از برنامهها و پیامرسانها میآیند و مبدأ ندارند.
نمونه یک لینک با UTM:
https://example.ir/product/leather-wallet?utm_source=instagram&utm_medium=story&utm_campaign=yalda-sale
هر چیز بعد از علامت سؤال، بخشی از UTM است و پارامترها با & از هم جدا میشوند. صفحه با یا بدون این پارامترها یکسان باز میشود؛ مشتری تفاوتی نمیبیند.
پنج پارامتر UTM چه معنایی دارند؟
سه پارامتر utm_source، utm_medium و utm_campaign برای بیشتر کسبوکارها کافیاند. دو پارامتر utm_content و utm_term اختیاریاند و برای جدا کردن نسخههای یک تبلیغ یا کلمه کلیدی تبلیغات پولی به کار میروند.
| پارامتر | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| utm_source | مبدأ: کدام سایت یا برنامه | instagram، telegram، sms |
| utm_medium | نوع مسیر | story، bio، channel، email، cpc |
| utm_campaign | نام کمپین یا مناسبت | yalda-sale، new-collection |
| utm_content | تفاوت دو نسخه تبلیغ یا دو جایگاه | banner-a، button-top |
| utm_term | کلمه کلیدی تبلیغ پولی | leather-wallet |
یک قاعده ذهنی برای به خاطر سپردن: source یعنی «کجا»، medium یعنی «به چه شکل»، campaign یعنی «به چه مناسبت». اگر فقط سه مورد را درست پر کنید، گزارشی دارید که میتوانید با آن تصمیم بگیرید.
قاعدههای نامگذاری که گزارش را تمیز نگه میدارند
نامها را همیشه با حروف کوچک لاتین، بدون فاصله و با خط تیره بنویسید و برای هر مفهوم فقط یک املا داشته باشید. بیشتر ابزارها بین حروف بزرگ و کوچک فرق میگذارند و Instagram و instagram را دو منبع جدا ثبت میکنند.
قاعدههای عملی:
- فقط لاتین. مقدارهای فارسی در نشانی به شکل کدگذاریشده درمیآیند و در گزارش ناخوانا میشوند.
- حروف کوچک. هیچوقت
Storyوstoryرا قاطی نکنید. - بدون فاصله. از
-یا_استفاده کنید، یکی را انتخاب کنید و تا آخر همان را بروید. - کوتاه و توصیفی.
yalda-saleبهتر ازcampaign1است، چون شش ماه بعد هم معنی دارد. - یک قاموس مشترک. مقدارهای مجاز را در یک فایل بنویسید و هر کس لینک میسازد فقط از همانها استفاده کند.
جدول قاموس نمونه برای کانالهای رایج ایرانی:
| جایگاه | utm_source | utm_medium |
|---|---|---|
| لینک بیو اینستاگرام | bio | |
| لینک استوری | story | |
| لینک در دایرکت | dm | |
| پست یا کپشن | post | |
| کانال تلگرام | telegram | channel |
| پیامک تبلیغاتی | sms | campaign |
| خبرنامه ایمیلی | newsletter | |
| مبدأ از ترب | torob | referral |
درباره ردیف ترب: ترب معمولاً با Referer خودش شناخته میشود. اگر ترب به لینکی که خودتان دادهاید اجازه UTM بدهد، بگذارید؛ در غیر این صورت به دامنه ارجاع اکتفا کنید و به چیزی که ترب نمیپذیرد اصرار نکنید. ترب و سایتهای مقایسه قیمت این را باز میکند.
کجا نباید UTM گذاشت؟
روی هیچ لینک داخلی سایت خودتان UTM نگذارید. لینک داخلی با UTM در بیشتر ابزارها نشست تازه میسازد و منبع واقعی را با «منبع داخلی» جایگزین میکند، پس مبدأ اصلی مشتری از گزارش پاک میشود.
چند جای دیگر که UTM نمیخواهد یا خوب کار نمیکند:
- بکلینکهای بیرونی. لینکی که سایت دیگری به شما میدهد را نمیتوانید کنترل کنید و گذاشتن UTM روی آن اغلب بیفایده است. مبدأ ارجاع خودش از Referer پیدا میشود.
- نتیجههای جستوجوی ارگانیک. اینجا اختیاری ندارید. گوگل لینک را میسازد.
- پروفایلهای ثابتی که بسیار بعد عوض میشوند. اگر UTM در نشانی ثابتی مثل بیو مانده و کمپین عوض شده، گزارشهای بعدی غلط میشوند. نامگذاری را به جایگاه وصل کنید، نه به کمپین موقت.
- تبلیغات یکپارچه با ابزار آمار. بعضی پلتفرمها خودشان شناسه کلیک اضافه میکنند. اگر هم UTM هم شناسه بگذارید، مطمئن شوید با هم تضاد ندارند.
یک نکته درباره حریم خصوصی: UTM را هرگز با اطلاعات شخصی (ایمیل، شماره تلفن، نام) پر نکنید. نشانیها در تاریخچه مرورگر و گزارشها میمانند.
پیامک و لینک کوتاه: UTM بلند، پیامک کوتاه
در پیامک هر کاراکتر هزینه دارد و لینک UTMدار طولانی است. راهحل، ساختن لینک کوتاه از روی نشانی کامل با UTM است؛ مشتری لینک کوتاه را میبیند و ابزار آمار پارامترها را دریافت میکند.
مراحل پیشنهادی:
- لینک کامل با UTM را بسازید:
?utm_source=sms&utm_medium=campaign&utm_campaign=yalda-sale-segment-a. - آن را با کوتاهکنندهای که خودتان کنترل دارید (بهتر است روی دامنه خودتان) کوتاه کنید.
- برای هر بخش مخاطب (مثلاً مشتریان قدیمی در برابر مشتریان تازه) یک لینک کوتاه جدا بسازید، با
utm_contentیا نام کمپین متفاوت. - بعد از ارسال، در گزارش بازدید هر لینک را ببینید.
اگر کمپین پیامکی شما برچسب نداشته باشد، تمام کلیکها «مستقیم» میشوند. ماجرای کامل اندازهگیری پیامک در اندازهگیری پیامک تبلیغاتی آمده است.
یک فایل مشترک بسازید و لینکها را ثبت کنید
بدون ثبت لینکها، شش ماه بعد کسی نمیداند promo2 چه بود. یک جدول مشترک (Google Sheets یا هر برگه دیگری که در دسترستان است) با ستونهای زیر کافی است:
- تاریخ ساخت و سازنده
- مقصد (صفحه کدام محصول یا مقاله)
- مقدار هر پنج پارامتر
- لینک نهایی و لینک کوتاه
- جایی که لینک استفاده شد (بیو، دایرکت، یک پست مشخص)
اگر تیمتان بیش از یک نفر است، یک ستون «فرمول» هم اضافه کنید که لینک را خودکار از ستونها بسازد، تا هیچکس دستی تایپ نکند. بیشتر خطاهای UTM از تایپ دستی میآید.
نکته: اگر در حال برنامهریزی کل اندازهگیری هستید، برنامه اندازهگیری را بخوانید. نامگذاری UTM یکی از بندهای آن است.
لینک را پیش از انتشار چطور آزمایش کنیم؟
هر لینک تازه را قبل از انتشار یک بار خودتان باز کنید و ببینید در گزارش زنده ابزار آمار با منبع و واسطه درست ظاهر میشود. این یک دقیقه وقت، از هفتهها داده خراب جلوگیری میکند.
روش کار ساده است: لینک را در یک پنجره ناشناس یا با گوشی باز کنید، به گزارش بازدید زنده یا آخرین بازدیدها بروید و منبع را بخوانید. سه چیز را وارسی کنید: نام منبع همان است که نوشتید، صفحه فرود درست باز شده، و کوتاهکننده لینک پارامترها را نبریده است. بعضی کوتاهکنندهها یا ریدایرکتها پارامترهای نشانی را حذف میکنند. اگر صفحه شما پیش از نمایش به نشانی دیگری ریدایرکت میشود، مطمئن شوید پارامترها همراه آن میروند؛ درباره ریدایرکتها در ریدایرکت ۳۰۱ و انتقال سایت نوشتهایم.
اشتباههای رایج در UTM
شایعترین خطاها: حروف بزرگ و کوچک قاطی، املاهای متفاوت برای یک منبع، گذاشتن UTM روی لینک داخلی، فراموش کردن utm_medium، و استفاده از utm_source برای چیزی که واقعاً نوع کمپین است.
یک مثال از اشتباه نامگذاری. فرض کنید فروشگاه کیف چرمی دستدوز شما این سه لینک را در سه ماه ساخته است (مثال فرضی):
utm_source=Instagram&utm_medium=Story
utm_source=insta&utm_medium=story
utm_source=instagram&utm_medium=stories
گزارش آنها را سه منبع و سه واسطه جدا نشان میدهد، در حالی که واقعیت یک جایگاه است. جمع زدن دستی ممکن است، اما اگر قاموس از اول ثابت باشد، لازم نمیشود.
خطای دیگر این است که UTM را به جای هدف تبلیغاتی، مثل یک اتیکت شخصی استفاده کنند: utm_campaign=ali یا utm_campaign=test. دو ماه بعد معنایی ندارد.
پرسشهای رایج
UTM روی رتبه سایت در گوگل اثر دارد؟
مستقیماً نه، اما باید مراقب باشید. اگر لینکهای UTMدار در جایی عمومی منتشر شوند، گوگل ممکن است همان صفحه را با چند نشانی ببیند. تگ کنونیکال این تکرار را حل میکند: تگ کنونیکال و محتوای تکراری.
UTM از GA4 پشتیبانی میکند؟
بله، گوگل آنالیتیکس ۴ پارامترهای UTM را میشناسد و بیشتر ابزارهای دیگر هم همین کار را میکنند. مرکز راهنمای گوگل آنالیتیکس توضیح رسمی پارامترها را دارد.
چند UTM در یک ماه زیاد است؟
تعداد مهم نیست؛ قاعده مهم است. اگر نامها بر پایه قاموس باشند، حتی صدها لینک مشکلی نمیسازند. اگر نه، همان ده لینک هم گزارش را به هم میریزد.
آیا باید روی لینکهای ایمیل هم UTM بگذارم؟
بله. ایمیل و خبرنامه از روی مرورگر و برنامههای مختلف باز میشوند و بسیاری از آنها Referer نمیفرستند، پس بدون UTM در «مستقیم» میافتند.
تیم کرالاسپیس
کرالاسپیس ابزار آمار سایتِ بلنکپیکسل است. بلنکپیکسل از ۱۴۰۴ در اصفهان برای کسبوکارها سیستمهای هوش مصنوعی، سایت و ابزارهای داده میسازد، و این نوشتهها از همان کار میآیند.